|
Bieszczady to fragment łańcucha karpackiego, położony w najbardziej na zachód wysuniętej części Karpat Wschodnich. Bieszczady znajdują się na terenach trzech państw: Polski (Bieszczady Zachodnie, północna strona łańcucha), Słowacji (także Bieszczady Zachodnie, zwane tutaj Bukowskimi Vrchami, położone po południowej stronie łańcucha gór) i Ukrainy (skrawek Bieszczadów Zachodnich i całe Bieszczady Wschodnie). Cechą charakterystyczną Bieszczadów jest układ pięter roślinności. Piętro alpejskie, czyli hale, w Bieszczadach zwane są połoninami. Występują one na stosunkowo niewielkiej wysokości już od około 1150 m n.p.m. Połoninom zawdzięczają Bieszczady doskonałe widoki. Pomimo tego, że nie wyróżniają się wśród polskich gór wysokością – można powiedzieć, że są przeciętne – posiadają najlepsze po Tatrach panoramy. Najwybitniejsze pod tym względem jest pasmo połonin, będące rozczłonkowanym odgałęzieniem głównego, wododziałowego grzbietu Karpat. Sam główny grzbiet to na odcinku bieszczadzkim bardzo zróżnicowane w wysokości i przebiegu pasmo graniczne. Także ono posiada, chociaż w mniejszej ilości dobre punkty widokowe na wyższych szczytach. Wyróżniają się tu zwłaszcza Wielka Rawka (1304) i Mała Rawka (1272).
Pasmo połonin rozciąga się między doliną Sanu od północnego – wschodu, a obniżeniem przebiegającym dolinami: Wołosatki i Rzeczycy, górnej Prowczy oraz Wetlinki i Wetliny. Pasmo połonin składa się z trzech części: gniazda Tarnicy (1346; najwyższy szczyt Bieszczadów Zachodnich), łączącego się przez Rozsypaniec (1280) z pasmem granicznym; Połoniny Caryńskiej (1297) i szeroko rozumianej Połoniny Wetlińskiej (1255). Każda z części pasma połonin posiada wybitne walory widokowe. Najbardziej na zachód wysuniętym, niezalesionym szczytem pasma jest góra Smerek (1222) zwana też Wysoką. Smerek należy do szeroko rozumianej Połoniny Wetlińskiej, ale od Połoniny Wetlińskiej w sensie ścisłym oddzielony jest Przełęczą Orłowicza. Niewysoki jak na pasmo połonin, wyróżnia się w terenie ze względu na położenie i charakterystyczną sylwetkę. Smerek posiada dwa szczyty, z których wyższy (północno – wschodni) jest niestety zamknięty dla ruchu turystycznego (połoniny znajdują się na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego). Na niższym znajduje się krzyż. Wysokość względna szczytów należących do pasma połonin wynosi przeciętnie około 600 metrów. W przypadku Smereka około 650 metrów względem Wetliny w Kalnicy i około 750 względem Sanu w rejonie Hulskiego. W Bieszczadach poniżej połonin znajduje się piętro regla dolnego. Jego obszar porastają lasy (głównie buczyna karpacka), a w niższych partiach znajduje się tzw. „kraina dolin” – obszar dawniej zasiedlony i zagospodarowany przez człowieka, a obecnie stopniowo zarastający lasem (sukcesja wtórna). Najatrakcyjniejsze partie Bieszczadów znajdują się na terenie Bieszczadzkiego Parku Narodowego, gdzie można poruszać się wyłącznie wyznaczonymi szlakami. To obwarowanie z jednej strony ogranicza mocno możliwości uprawiania turystyki, ale z drugiej strony daje szansę na przetrwanie przyrody tych gór. Bieszczady warto odwiedzać, zwłaszcza w okresach mniejszego nasilenia ruchu turystycznego, jednak ktoś (niekoniecznie wędrowiec) poszukujący wypoczynku na łonie natury i z dala od ludzi, w ciszy i w spokoju, może zachwycić się przyrodą niższych i wciąż mało znanych Gór Sanocko – Turczańskich lub Pogórza Przemyskiego.
|